Beynəlxalq ekspert: `Gürcüstandakı müharibə hələ bitməyib`
By Ələkbər Raufoğlu Vaşinqton 18/11/2008
Mərkəzi qərargahı Londonda yerləşən
beynəlxalq İnsan haqları qrupu - Amnesty İnternational Rusiya və
Gürcüstanı Cənubi Osetiyada insan hüquqlarının pozulması hallarının
araşdırılmasına imkan verməyə çağırıb. Təşkilatın bu gün açıqladığı hesabatda deyilir
ki, Gürcüstanın ayrılmaq istəyən regionunda avqust ayında qısa müddətli müharibə
zamanı hər iki tərəf ciddi pozuntulara yol verib.
Amnesty avqust ayında Rusiya ilə
Gürcüstan arasında baş verən münaqişə zamanı dinc əhaliyə vurulan zərbəyə görə
məsuliyyəti hər iki tərəfin üzərinə qoyur. Hesabatda deyilir ki, müharibə vaxtı
beynəlxalq qaydaların pozulmasına hər iki tərəf yol verib.
“Dinc
əhali atəş xəttində” adlanan sənəddə 5 günlük müharibənin yekunları təhlil
edilir.Müəlliflər
hesab edirlər ki, indi beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında təkcə atəşkəs rejiminə
riayət edilməsinə nail olmaqla Gürcüstanda sülh və sabitliyi bərpa etmək
durmur. Beynəlxalq birlik həmçinin bu münaqişə nəticəsində insan haqları və
Avropanın təhlükəsizliyi planında meydana çıxan bir sıra fundamental məsələləri
həll etməlidir.
Hesabatda tərəflər münaqişə zamanı yol verdikləri səhvləri nəzərdən keçirməyə
çagırılır.
Amnesty
bildirir ki, münaqişədən 100 gün keçmiş didərgin düşən 20 minədək etnik gürcü
evlərinə qayıtmaq imkanından məhrum edilib. Beynəlxalq təşkilatın
hesablamalarına görə, münaqişənin qızğın çağlarında, əsasən gürcü qaçqınlarının
sayı 200 minə yaxınlaşıb.
L
Təşkilatın analitiki Con Delhaysonun sözlərinə görə, bütün beynəlxalq
konvensiyalara və öhdəliklərə baxmayaraq, həmin adamların hazırda da təhlükəsizliyi
təmin edilməyib. Belə ki, Cənubi Osetiya ilə Gürcüstan arasında faktiki olaraq sərhədyanı qeyri-sabitlik zolağı yaranıb.
Hesabatda
deyilir ki, münaqişənin ilk günlərində Tsxinvalinin gülləbarana tutulması nəticəsində
mülki əhali arasında itkilər baş vermişdi.
Amnesty
İnternational tərəfləri Beynəlxalq araşdırmanın keçirilməsinə çağırır. Cənubi
Osetiya ilə Gürcüstan arasındakı bufer zonasında keşik çəkən Beynəlxalq müşahidəçilər
bildirirlər ki, bölgədə vəziyyət bir qədər sabitləşsə də, zorakılıq hallarının
arası kəsilmir.
Bu məqam Qərb dairələrini
ciddi narahat edir, belə ki, adi bir qığılcımla qarşıduran tərəflər istənilən
zaman əməliyyatları bərpa edə bilərlər. Oxford Universitetinin professoru
Qafqaz üzrə mütəxəssis Mark Almond da hesab edir ki, Gürcüstandakı müharibə
hələ bitməyib.
Amerikanın səsinə
müsahibəsində cənab Almond deyib ki, Gürcüstan hadisələrindən sonra bölgədə
sabitliyin pozulması qüvvələr balansının nə qədər kövrək olduğunu göstərdi.
Bölgədə tərəflərin maraqlarını tutuşdurmaq olduqca çətin bir məsələdir. Məhz
buna görə tələsmək lazımdır.
Bu arada isə, Gürscüstan
mənbələri Tbilisinin Qərb ölkələrini onun ərazisindəki münaqişə bölgəsinə
sülhyaradıcı qüvvə göndərməyə çağırdığını bildirirlər.